Ngày 20/5/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y đã ban hành Công văn số 1772/CNTY-DT gửi các cơ quan quản lý chuyên ngành địa phương nhằm cập nhật diễn biến dịch tễ mới nhất của bệnh Dịch tả lợn châu Phi (DTLCP). Kết quả giám sát từ đầu năm đến nay cho thấy sự xuất hiện song song của hai nhóm virus nguy hiểm, gây áp lực lớn cho ngành chăn nuôi lợn.
CHỦNG TÁI TỔ HỢP CHIẾM TỶ LỆ ÁP ĐẢO HƠN 83%
Theo tổng hợp từ Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I và Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương II, trong số 427 mẫu bệnh phẩm dương tính tại 28 tỉnh, thành phố được giải trình tự gen từ đầu năm 2026, cơ quan chuyên môn ghi nhận biến động dịch tễ rất phức tạp:
Chủng virus tái tổ hợp (Genotype I/II): Đang chiếm tỷ lệ áp đảo với 83,6% (357/427 mẫu), được phát hiện tại 27 địa phương. Sự bùng phát mạnh mẽ của chủng lai này đánh dấu bước thay đổi đáng chú ý và khó lường trong bức tranh dịch tễ.
Chủng virus truyền thống (Genotype II): Tiếp tục lưu hành tại 23 địa phương, chiếm 16,4% (70/427 mẫu).
Bản đồ lưu hành các kiểu gen virus DTLCP:
- Địa phương ghi nhận cả hai chủng (Genotype II và Tái tổ hợp I/II): Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hưng Yên, Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Sơn La, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hà Nội, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Tây Ninh, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Cần Thơ.
- Địa phương chỉ ghi nhận chủng tái tổ hợp I/II: Lai Châu, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau, Vĩnh Long.
- Địa phương chỉ ghi nhận chủng Genotype II: Quảng Trị.
THÁCH THỨC LỚN ĐỐI VỚI CÔNG TÁC TIÊM PHÒNG VACCINE
Hiện nay, các loại vaccine DTLCP được cấp phép lưu hành tại Việt Nam đều được phát triển dựa trên nền tảng chủng virus Genotype II. Dù các vaccine này đã qua thẩm định nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn và hiệu lực, sự xuất hiện diện rộng của biến thể tái tổ hợp I/II đòi hỏi người chăn nuôi và cơ quan thú y tuyệt đối không được chủ quan.
Cục Chăn nuôi và Thú y khuyến cáo việc lựa chọn và sử dụng vaccine phải được thực hiện dựa trên cơ sở đánh giá toàn diện:
- Tình hình dịch tễ và kết quả giám sát chủng virus thực tế đang lưu hành tại địa phương.
- Điều kiện chăn nuôi thực tế và mức độ an toàn sinh học của từng cơ sở.
- Hướng dẫn kỹ thuật từ nhà sản xuất cùng chỉ đạo chuyên môn của cơ quan thú y.
GIẢI PHÁP ỨNG PHÓ CẤP BÁCH BẢO VỆ ĐÀN VẬT NUÔI
Để nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh DTLCP trong thời gian tới, Cục đề nghị các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp sau:
- Giám sát chủ động và lấy mẫu xét nghiệm: Ưu tiên lấy mẫu tại các khu vực đang có dịch, địa bàn nguy cơ cao, cơ sở giết mổ, điểm thu gom. Đặc biệt chú ý đến các ổ dịch xuất hiện trên đàn lợn đã được tiêm phòng, các trường hợp bệnh kéo dài hoặc có biểu hiện lâm sàng không điển hình.
- Thắt chặt an toàn sinh học: Thực hiện nghiêm ngặt việc tiêu độc khử trùng, kiểm soát chặt chẽ con giống, nguồn thức ăn, phương tiện vận chuyển và người ra vào trang trại. Người chăn nuôi không được phụ thuộc hoàn toàn vào vaccine.
- Theo dõi sát sao sau tiêm phòng: Giám sát chặt chẽ tình hình an toàn, tỷ lệ mắc bệnh hoặc tử vong sau tiêm để kịp thời báo cáo về Cục Chăn nuôi và Thú y, phục vụ công tác đánh giá hiệu quả vaccine trên thực địa.
- Doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ: Các đơn vị sản xuất, cung ứng vaccine có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng để giám sát sau tiêm, tổng hợp dữ liệu chi tiết theo từng lô hàng nhằm tối ưu hóa giải pháp phòng bệnh.
Theo Minh Khuê / Người Chăn Nuôi
