CẢNH BÁO NGUY CƠ LÂY LAN VIRUS CHỦNG MỚI SAT -1 CỦA BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG
Bệnh lở mồm long móng (LMLM) do virus chủng mới SAT-1 (SAT1) đang được nhiều nước cảnh báo vì nguy cơ lây lan mạnh sang châu Á, trong đó có Việt Nam. Đây là một biến chủng/serotype mới đối với khu vực Đông Nam Á và hiện chưa từng lưu hành tại Việt Nam.
SAT-1 là gì?
LMLM do virus thuộc họ Picornaviridae gây ra, có 7 serotype chính:
- O
- A
- C
- Asia1
- SAT1
- SAT2
- SAT3
Trong nhiều năm qua, Việt Nam chủ yếu ghi nhận các chủng O, A và Asia1. Chủng SAT1 trước đây chủ yếu lưu hành ở châu Phi, nhưng từ năm 2025 đã lan sang Trung Đông, Tây Á và gần đây xuất hiện tại Trung Quốc.
Vì sao SAT-1 đáng lo?
1. Việt Nam chưa có miễn dịch với SAT-1
Các vaccine LMLM đang dùng tại Việt Nam chỉ bảo vệ với O, A và Asia1, gần như không có hiệu quả với SAT1.
Điều này khiến trâu, bò, dê, cừu đều có nguy cơ nhiễm rất cao nếu virus xâm nhập.
2. Tốc độ lây lan cực nhanh
LMLM là bệnh truyền nhiễm rất mạnh:
- lây qua tiếp xúc trực tiếp
- không khí
- phương tiện vận chuyển
- thức ăn, dụng cụ chăn nuôi
- động vật và sản phẩm động vật
Ở đàn chưa có miễn dịch, tỷ lệ nhiễm có thể gần 100%.
3. SAT-1 đã tiến sát Đông Nam Á
Tháng 4/2026, Trung Quốc lần đầu công bố ổ dịch SAT1 tại Cam Túc và Tân Cương. Đây là lý do Việt Nam nâng mức cảnh giác.
Triệu chứng ở gia súc
Các dấu hiệu điển hình:
- sốt cao
- nổi mụn nước ở miệng, lưỡi
- chảy nước dãi nhiều
- loét miệng
- bong móng, đi khập khiễng
- giảm ăn, sụt cân
Ở heo con hoặc bê non có thể chết nhanh do tổn thương tim.
SAT-1 có lây sang người không?
Bệnh này hầu như không lây sang người và không phải bệnh nguy hiểm cho cộng đồng như cúm hay COVID-19. Tuy nhiên nó gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho ngành chăn nuôi.
Việt Nam đang làm gì?
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã:
- cảnh báo nguy cơ SAT1 xâm nhập
- tăng kiểm soát vận chuyển động vật qua biên giới
- yêu cầu giám sát dịch chặt hơn
- đề xuất nhập khẩn cấp vaccine SAT1 từ nước ngoài
Nhiều địa phương như Đà Nẵng cũng đã kích hoạt kế hoạch phòng chống SAT1.
Người chăn nuôi nên làm gì?
- Không mua bán gia súc không rõ nguồn gốc
- Tiêm phòng đầy đủ các vaccine hiện có
- Khử trùng chuồng trại định kỳ
- Báo thú y ngay khi phát hiện:
- bỏ ăn
- chảy dãi
- lở miệng
- bong móng
- Hạn chế vận chuyển đàn vật nuôi khi có dịch
Nếu bạn muốn, tôi có thể cung cấp thêm:
- hình ảnh nhận biết SAT1 ở bò/heo
- cách phân biệt LMLM với viêm da nổi cục
- quy trình xử lý ổ dịch
- thông tin vaccine SAT1 hiện nay
- nguy cơ tại khu vực miền Tây/An Giang hiện tại.
