Trong quản lý ao nuôi thâm canh, ánh sáng được xem là yếu tố "kép" tác động trực tiếp đến sự phát triển của hệ tảo và chu kỳ sinh lý của tôm. Ánh sáng vừa là nguồn năng lượng duy trì hệ sinh thái, nhưng khi cường độ quá mạnh (nắng gắt), nó lại trở thành tác nhân gây stress nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe đàn tôm.
Dưới đây là phân tích chi tiết về vai trò và tác động của ánh sáng trong môi trường ao nuôi để bà con nắm rõ.
1.VAI TRÒ THIẾT YẾU CỦA ÁNH SÁNG ĐỐI VỚI HỆ SINH THÁI AO NUÔI
Ánh sáng mặt trời không chỉ đơn thuần là chiếu sáng mà còn đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì sự cân bằng sinh học của ao:
- Duy trì nguồn oxy tự nhiên: Ánh sáng là nguồn năng lượng duy nhất để hệ thực vật phù du (chủ yếu là tảo) thực hiện quá trình quang hợp. Một hệ tảo phát triển ổn định sẽ cung cấp lượng lớn oxy hòa tan (DO) vào ban ngày.
- Tạo lớp màng bảo vệ: Sự phát triển của tảo tạo nên "màu nước trà" đặc trưng. Màu nước này đóng vai trò như một tấm chắn, giúp che bớt cường độ ánh sáng chiếu trực tiếp xuống tầng đáy, tạo cảm giác an toàn cho tôm.
- Điều tiết sinh lý tôm: Ánh sáng hỗ trợ chu kỳ sinh học, kích thích hoạt động bắt mồi và quá trình chuyển hóa dinh dưỡng. Nếu thiếu ánh sáng kéo dài, hệ tảo sẽ sụp đổ (tảo tàn), dẫn đến thiếu hụt oxy nghiêm trọng, làm rối loạn nhịp sinh học khiến tôm trở nên lờ đờ và giảm sức ăn.
2. TẠI SAO TÔM LẠI “SỢ” NẮNG GẮT? TÁC ĐỘNG LÊN SINH LÝ VẬT NUÔI
Dù cần ánh sáng, nhưng tôm thẻ lại cực kỳ nhạy cảm với hiện tượng bức xạ nhiệt khi trời nắng gắt. Điều này làm thay đổi đột ngột các giới hạn chịu đựng sinh lý của tôm:
- Tổn thương do tia cực tím (UV): Nắng gắt thường đi kèm tia cực tím (UV) cường độ cao. Tia này có khả năng xuyên thấu qua các lớp nước nông, gây tổn thương biểu mô và các cơ quan nhạy cảm của tôm.
- Hiện tượng "Stress kép": Khi nhiệt độ nước tầng mặt tăng cao vượt ngưỡng 32°C, tôm có xu hướng di chuyển xuống tầng đáy để tìm nơi mát hơn. Tuy nhiên, đáy ao nuôi thâm canh thường là nơi tích tụ mùn bã hữu cơ, thiếu oxy và chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh. Việc tránh nóng vô tình đẩy tôm vào tình thế nguy hiểm hơn, chịu áp lực từ cả nhiệt độ lẫn môi trường ô nhiễm.
3. BIẾN ĐỘNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC: HỆ QUẢ CỦA NẮNG NÓNG KÉO DÀI
Nắng gắt không chỉ ảnh hưởng trực tiếp lên cơ thể tôm mà còn làm biến động dữ dội các chỉ số lý hóa trong ao:
- Gia tăng áp lực thẩm thấu: Nhiệt độ cao làm nước bốc hơi nhanh, khiến độ mặn tăng vọt, gây áp lực thẩm thấu nặng nề lên cơ thể tôm.
- Biến động pH và độc tính khí độc: Dưới nắng gắt, quá trình quang hợp quá mức của tảo vào buổi trưa sẽ đẩy chỉ số pH lên trên 8.5. Mức pH cao này gây ức chế hệ hô hấp của tôm, đồng thời làm tăng độc tính của khí độc NH3 có trong nước.
- Phân tầng nhiệt độ: Sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa tầng mặt (nóng) và tầng đáy (mát) tạo ra sự phân tầng nước. Lớp nước nóng bên trên ngăn cản oxy khuếch tán xuống tầng sâu. Hệ quả là không gian sống an toàn của tôm bị thu hẹp, dẫn đến suy giảm sức đề kháng và dễ nhiễm các bệnh về gan tụy.
4. GIẢI PHÁP GIẢM STRESS NHIỆT VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
Để bảo vệ đàn tôm trước tác động tiêu cực của nắng gắt, người nuôi cần chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật sau:
- Che chắn ao nuôi: Sử dụng lưới lan có độ che phủ phù hợp để cắt giảm bức xạ nhiệt trực tiếp xuống mặt ao.
- Quản lý mật độ tảo: Duy trì độ trong của nước ở mức 30 – 40 cm. Điều này giúp tạo ra lớp màng bảo vệ sinh học tự nhiên, ngăn ánh nắng xuyên thấu quá sâu xuống đáy.
- Vận hành hệ thống sục khí: Trong những ngày nắng nóng cực điểm, cần tăng cường vận hành quạt nước và oxy đáy. Việc này giúp phá vỡ sự phân tầng nhiệt độ, hòa trộn nước tầng mặt và tầng đáy, đồng thời cung cấp đủ oxy hòa tan cho tôm hô hấp.
- Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung Vitamin C và các chất điện giải vào khẩu phần ăn để hỗ trợ tôm giảm stress, ổn định áp suất thẩm thấu và tăng cường khả năng chống chịu trước sự biến động của môi trường.
LỜI KẾT
Tóm lại, trong ao nuôi thâm canh, ánh sáng là yếu tố cần thiết nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ. Việc thấu hiểu cơ chế sinh lý của tôm trước tác động của nắng gắt sẽ giúp người nuôi chủ động hơn trong công tác quản lý. Sự kết hợp đồng bộ giữa các giải pháp kỹ thuật che chắn, vận hành quạt nước hợp lý và chế độ dinh dưỡng tăng sức đề kháng chính là chìa khóa then chốt để giúp đàn tôm vượt qua giai đoạn thời tiết khắc nghiệt, đảm bảo năng suất và chất lượng cho vụ nuôi.
Thùy Dung
Nguồn: tepbac.com
