Đối tác marketing
VTV Youtube Bao Nguoi chan nuoi TH Ben Tre
MÙI VỊ CỦA THỨC ĂN CÓ LỢI CHO BÒ
MÙI VỊ CỦA THỨC ĂN CÓ LỢI CHO BÒ
Cập nhật 2018-06-27 06:57:29

Giới thiệu

            Vật nuôi dựa vào cảm giác về mùi và vị của chúng để đánh giá sự thèm muốn. Khi các thực liệu thức ăn có mùi vị khó ưa, chúng có thể đưa đến giảm ăn vào và lợi nhuận thấp cho người chăn nuôi. Vì thế sử dụng mùi vị của thức ăn như đã được chỉ dẫn là những biện pháp cải thiện mùi vị thức ăn vật nuôi và vì thế sẽ cải thiện lượng ăn vào và năng suất vật nuôi. Ngoài ra, thức ăn sẽ làm ngon miệng hơn qua việc thêm vào các mùi vị được tiêu hóa dễ dàng hơn thức ăn kém ngon và cũng sẽ cho hiệu quả sử dụng thức ăn lớn hơn.

Bài tóm tắt lược dịch trong tạp chí allaboutfeed.net do TS Salah Hamed Esmail biên soạn (6/2018) với tiêu đề “Feed flavours for cattle: The benefits” viết về đặc điểm nhạy cảm với thức ăn của loài nhai lại do có số lượng lớn các chồi vị giác. Vì thế, sử dụng mùi vị thức ăn là cách hợp lý để gia tăng lượng ăn vào và nói cách khác là năng suất vật nuôi. Các phần của bài tóm tắt được trình bày với các nội dung dưới đây.  

Sử dụng mùi vị trong thức ăn đã được chấp nhận rộng rãi đặc biệt ở loài nhai lại vì 2 lý do sau:

  1. Có số lượng lớn các chồi vị giác đặt trên bề mặt ở phần lưng của lưỡi, trong hầu họng và thanh quản. Ví dụ số chồi này ở bò là khoảng gần 25.000 so với 9.000 ở người và chỉ có 24 ở gia cầm, do đó cho phép trâu bò có phản ứng tốt hơn với mùi vị của thức ăn.
  2. Thức ăn lưu lại lâu hơn trong miệng của thú nhai lại có thể sẽ chắc chắn giúp sự hòa tan những chất có mùi vị, nó góp phần hơn nữa về ảnh hưởng của chúng đến mùi vị thức ăn trong miệng và vì thế cải thiện được mức ăn vào và năng suất vật nuôi.

Hình minh họa: Ăn thức ăn cứng là sống còn với bê, là bước quá độ từ trước nhai lại sang hoạt động nhai lại.

Duy trì vật nuôi ‘với thức ăn’

            Với khẩu phần dựa vào thức ăn ủ trong bồn làm ví dụ, cần thiết có thể sử dụng các mùi vị thức ăn để che giấu ảnh hưởng của alcohol (cồn) hình thành trong quá trình lên men với vị ngon, đặc biệt khi thức ăn ủ từ cây thức ăn có độ ẩm cao không có sự làm héo hoặc từ cây thức ăn bị héo dưới những điều kiện bất lợi ngoài đồng. Có thể cũng cần thiết sử dụng mùi vị thức ăn cùng với khẩu phần được kết hợp chủ yếu bằng rơm chặt thô thường bị tránh đối với vật nuôi. Quá trình thêm mùi vị vào tất cả các trường hợp như thế có thể giúp ngăn ngừa ‘đói’ và duy trì vật nuôi với thức ăn cho đến khi chúng tăng dần tiêu thụ thức ăn mà chúng đã tránh xa lúc ban đầu.

Loại, dạng và nồng độ

            Những chất tạo hương vị có thể hoặc là tự nhiên như tỏi, hồi và thì-là đen hoặc nhân tạo như chất chiết trái cây và những sản phẩm hóa học gồm vani, bột ngọt vv. Hầu hết các chất liệu này được cấp ở dạng bột khô có chứa các nồng độ không tĩnh điện và tự do mà có thể được trộn trước và thêm vào trong thức ăn với các thành phần vi lượng khác hoặc bằng cách dùng thiết bị định lượng để áp dụng vào lập các công thức thức ăn. Ở những dạng thức ăn bình thường mùi vị được bao gồm trong khẩu phần ở các mức trong phạm vi 0,5-1,5%. Tuy nhiên, những mức này có thể được điều chỉnh theo loại vật nuôi, loại thành phần thức ăn được dùng trong khẩu phần, thời gian dự trữ thức ăn, chất lượng nước, những bộc phát bệnh, tất cả các yếu tố cần xử lý mùi vị riêng biệt.

Mùi vị thức ăn và năng suất của bê

            Ăn những thức ăn cứng là sống còn đối với bê cho việc thực hiện chuyển từ vật trước nhai lại sang vật nhai lại hoạt động. Đưa sớm vào thức ăn khởi đầu chủ yếu là để đạt được sự phát triển dạ cỏ tối ưu và giảm thấp được thời gian cai sữa và các chi phí. Trong một nghiên cứu, các bê được cho ăn thức ăn khởi đầu có hương vị đã có thể trọng nặng hơn lúc cai sữa và ở thời kỳ cuối thí nghiệm. Ngoài ra, tăng trọng hàng ngày trung bình trước cai sữa tăng lên có ý nghĩa so với bê ăn thức ăn khởi đầu không có mùi vị. Tiêu thụ thức ăn khởi đầu cũng cao hơn và bê đáp ứng được các tiêu chuẩn cai sữa ở tuổi nhỏ (non) hơn. Ở một nghiên cứu khác, chất có mùi vi thương mại cũng đã được thử nghiệm với bê ăn thức ăn sorghum ủ bồn, có lượng ẩm cao (dưới 30% chất khô). Sử dụng chất mùi vị đã mang lại cải thiện tăng trọng khoảng 18% và cải thiện được hiệu quả thức ăn 7,7%. Tuy nhiên, trong tất cả các trường hợp này điều quan trọng là sử dụng các chất liệu thức ăn có chất lượng cao, không ôi mốc, không có bụi và có các mức dinh dưỡng cao để đáp ứng nhu cầu của bê sinh trưởng. Sử dụng những hương vị đơn độc sẽ không có ảnh hưởng có lợi nào khác đến năng suất của bê.

Mùi vị trong thức ăn cho bò sữa

            Điều được biết rất rõ là bò sữa rất nhạy cảm với những thay đổi vị hoặc mùi vị trong khẩu phần. Thức ăn mất mùi hoặc có vị đắng dẫn đến ăn vào thấp, sẽ ảnh hưởng đến sản lượng sữa và tác động đến năng suất của trại. Những nghiên cứu đã chỉ ra rằng những vật nhai lại già hơn, như bò sữa, có sở thích về vị acid citric và mùi thơm. Cộng thêm các chất có mùi vị vào thức ăn hỗn hợp hoặc những khẩu phần trộn hoàn toàn (được kết hợp với chất tạo ngọt nếu cần) sẽ đảm bảo sự cảm nhận đồng nhất và và che giấu được những thay đổi có thể có của những chất liệu thô, những sản phẩm phụ không ngon miệng và những vị đắng của vitamin hoặc khoáng.

Khi sử dụng các chất hương liệu trong khẩu phần bò sữa những điểm sau đây cần được cân nhắc kỹ:

* Cộng thêm các hương vị phải làm từ từ, để đạt được sự cân đối về chi phí và sản lượng sữa, nhưng cùng với sự ngon miệng của các chất liệu thức ăn cũng cần được xem xét thích hợp.

* Những chất liệu mùi vị tích lũy trong các mô cơ thể của bò sữa, đặc biệt trong mỡ và sau đó được chuyển đến máu và sau đó đến sữa. Vì thế, các chất mùi vị trong thức ăn phải được cho ăn sau khi vắt sữa và được ngăn chặn khỏi bò sữa 4-5 giờ trước khi vắt sữa.

*  Ở những bò sữa trước đẻ, các muối anion (Cl, S và P) thường được cộng vào để điều chỉnh những khác biệt cation-anion khẩu phần và duy trì ở mức tối ưu 200 ml tương đương trên kg thức ăn. Sử dụng những muối như thế có trong nhiều trường hợp đã gây ra giảm thấp tỷ lệ sốt sữa từ 26% xuống chỉ còn 4% do ảnh hưởng của chúng đến giảm thấp pH trong máu và tăng tính hữu dụng của canxi trong máu. Đáng tiếc là sử dụng các muối anion thường làm đắng thức ăn dẫn đến giảm ăn. Sự tổ hợp của mùi vị thức ăn vào khẩu phần trong trường hợp này sẽ tránh được vấn đề ăn vào trong lúc duy trì chức năng của các muối anion và làm giảm bớt tỷ lệ sốt sữa.

Mùi vị thức ăn cho bò thịt

            Giai đoạn đầu tiên của các hệ thống sản xuất nuôi béo (feedlot) có tính quyết định cao. Những bê mới chuyển đến bị nhiều stress như kết quả của việc cai sữa, chuyển chuồng và quản lý. Đỉnh của vấn đề đó là chúng được cho ăn nguồn thức ăn mới (chất xơ thô/đậm đặc). Trạng thái này thường dẫn đến ăn vào thấp và tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn. Chiến lược làm tăng ăn vào chất khô và các chất dinh dưỡng sẽ đóng vai trò quan trọng để tăng năng suất nuôi béo. Việc cải thiện tính ngon miệng của khẩu phần là một trong những chiến lược được khuyến cáo để giải quyết vấn đề này. Những chất cộng thêm làm ngon miệng như các mùi vị là sự lưa chọn chi phí hiệu quả để cải thiện tính ngon miệng của khẩu phần. Việc trộn những thực liệu không ngon miệng (ví dụ như mùi ôi, hôi mốc hoặc thức ăn đắng và acid cao) với những thức ăn vị ngon và mùi hấp dẫn như cỏ tươi hoặc thức ăn đậm đặc (với những tỷ lệ khác nhau được điều chỉnh theo kinh nghiệm) được thực hiện trong thực hành ở trại cho những vật nuôi có tầm quan trọng kinh tế thấp như những bò thiến vỗ béo. Tuy nhiên, nếu có một chất liệu đặc thù không hương vị cho vật nuôi thì nó phải được chỉ ra nó có chứa những lượng độc tố đặc biệt vì sẽ làm tăng cơ hội đối với chứng nhiễm độc tố nấm aflatoxin ở bò. Trong trường hợp này, những thực liệu như thế phải không được cho ăn ở các giai đoạn cuối trong vỗ béo để gan có thời gian thải trừ độc tố này.

PGS Bùi Xuân Mến biên dịch tóm tắt.

Tài liệu tham khảo

Salah Hamed Esmail SH (2018) Feed flavours for cattle: The benefits.

https://www.allaboutfeed.net/Feed-Additives/Articles/2018/6/Feed-flavours-for-cattle-The-benefits-298773E/?cmpid=NLC|allboutfeed|2018-06-22|Feed_flavours_for_cattle:_The_benefits

t g
0775 009 169
m